Ο άνθρωπος είναι κοινωνικό ον, έχει ανάγκη όσο από τις υλικές ανταλλαγές με τους συνανθρώπους του (αγαθά, υπηρεσίες) τόσο και από τις άυλες (επικοινωνία, επιμόρφωση, συναισθήματα). Η οικονομία είναι ένας ισχυρός παράγοντας ο οποίος βοηθάει στην συγρότηση της κοινωνίας και έχει ψυχολογική υπόσταση.

Ας μιλήσουμε για την οικονομία από ψυχολογικής άποψης. Η οικονομία είναι η οργάνωση των συναλλαγών και των κανόνων που την διέπουν. Η μονάδα μέτρησης της οικονομία είναι το χρήμα, όχι τόσο ως χαρτονόμισμα, αλλά ως ιδέα, καθώς η αξία του χαρτονομίσματος μπορεί να ανεβοκατεβαίνει ανάλογα με τις συνθήκες, ενώ η ίδια η ιδέα που αντιπροσωπεύει το χρήμα είναι «αθάνατη».

Όταν επικεντρωνόμαστε στο χρήμα ως χαρτονόμισμα, χάνουμε την ουσία του. Όσα χαρτάκια και αν μαζέψουμε αυτά δεν μας εξυπηρετούν με κανέναν τρόπο εάν δεν τα μετατρέψουμε σε αυτό που θέλουμε (αγορές, κάλυψη υλικών και άυλων αναγκών). Οπότε το χρήμα κινεί τις περισσότερες κοινωνικές μας συναλλαγές, άρα αποτελεί την ενέργεια (η εργασία προσφέρει το χρήμα και μετατρέπεται σε κάλυψη αναγκών, σαν την τροφή που καταναλώνουμε, η οποία μέσα από την καύση της μας δίνει την ενέργεια της ζωής).

Οπότε η επόμενη ερώτηση είναι γιατί κάποιοι έχουν περισσότερο χρήμα, ενώ κάποιοι άλλοι λιγότερο, αφού η κάθε εργασία και η ανταλλαγή υπηρεσιών έχει περίπου την ίδια ή ισάξια κατανομή (για το οκτάωρο που εργαζόμαστε δεν λαμβάνουμε όλοι την ίδια αμοιβή). Εδώ μπαίνει ο ψυχολογικός παράγοντας.

Η ανισότητα παίρνει την μορφή της ιδέας μέσα από τον μύθο που εισχωρεί στην ψυχολογία των ανθρώπων μέσω των πεποιθήσεων. Η άνιση κατανομή του πλούτου εμπεριέχει τις πυρηνικές πεποιθήσεις όπως: «του αξίζουν αυτά που έχει», «αυτοί πρέπει να έχουν αυτά που έχουν», κτλ. Καθώς επικρατεί η λογική της ταύτισης των εννοιών «αξίζω» και «έχω», παρόλο που γενιόμαστε όλοι ίσοι και ισάξιοι, η πυρηνική πεποίθηση «έχω αυτά που αξίζω» δεν μας επιτρέπει να δούμε την σφαιρική εικόνα του χρήματος ως ενέργειας που κινεί την κοινωνία.

Άλλο ένα ερώτημα της κοινωνίας της υπερκατανάλωσης είναι γιατί όσα και να αγοράζουμε, μας προκαλούν στιγμιαία συναισθήματα χαράς και ικανοποίησης, ενώ λίγο αργότερα (ώρες και μέρες), παύει να μας χαροποιεί. Έπειτα προσπαθούμε να βγάλουμε και άλλα χρήματα, να αγοράσουμε ακόμα περισσότερα, αυτό μας χαροποιεί για λίγο και μετά παύει να μας ενθουσιάζει. Και αυτός ο φαύλος κύκλος της απληστίας και της υπερκατανάλωσης δεν σταματάει ποτέ.

Αυτό το γνωστό σε όλους μας φαινόμενο μπορεί να εξηγηθεί λόγω δύο ειδών αξιών. Η διαφορά έγκειται στις δύο διαφορετικές έννοιες που τις ταυτίζουμε λανθασμένα «αγαθό» και «εμπόρευμα». Το εμπόρευμα μπορεί να είναι αγαθό, αλλά το αγαθό δεν είναι πάντα εμπόρευμα, καθώς το εμπόρευνα έχει τον στόχο την πώληση και αγορά, ενώ δεν συμβαίνει το ίδιο στην περίπτωση του αγαθού. Η διαφορά είναι στα δύο είδη αξιών, η ανταλλακτική στην περίπτωση του εμπορεύματος (έχει τιμή, καθώς μπορεί να αγοραστεί και να πουληθεί, π.χ. ρούχα, αυτοκίνητο, κτλ.) και η βιωματική στην περίπτωση του αγαθού (έχει αξία, καθώς δεν μπορεί να αγοραστεί ή να πουληθεί, π.χ. βόλτα στην θάλασσα, ηλιοβασίλεμα, ευχάρηστη συζήτηση με φίλο, κτλ.).

Αυτές οι δύο αξίες, η ανταλλακτική και η βιωματική έχουν τεράστια διαφορά, παρόλο που στην σημερινή κοινωνία όλες οι αξίες αντιλαμβάνονται ως ανταλλακτικές, με αποτέλεσμα να πιστεύουμε λανθασμένα ότι κάτι που δεν μπορεί να πουληθεί με κέρδος είναι άνευ αξίας. Έτσι η κοινωνία με αγορές μετατράπηκε σε κοινωνία της αγοράς, όταν άρχισαν να αγοράζονται και να πουλούνται σχεδόν τα πάντα, στον βωμό του κέρδους και του πλούτου.

Ο Όσκαρ Ουάιτ υποστήριζε ότι ο κυνικός άνθρωπος γνωρίζει τα πάντα για τις τιμές και τίποτα για τις αξίες. Οι κοινωνίες προσπαθούν να παράγουν κυνικούς ανθρώπους. Οπότε χάνουμε την ουσία της ευτυχίας και πέφτουμε στην παγίδα του φαύλου κύκλου της υπερκατανάλωσης. Ενώ, κινηγώντας όλο και περισσότερα χρήματα (τα οποία παρεπιτπώντως σήμερα έχουν ανταλλακτική αξία και όχι βιωματική) για να καλύψουμε τις υπερκαταναλωτικές μας ανάγκες, βυθιζόμαστε στο άγχος και στο στρες. Ως αποτέλεσμα αντί να διευκολύνουμε την ζωή μας, βιώνουμε θλίψη, αγωνία, μελαγχολία και ματαιοδοξία, καθώς χάνουμε αυτά που έχουν βιωματική αξία για μας.

Από την άλλη, αποκτώντας αυτά που έχουν βιωματική αξία μας οδηγούν ένα βήμα κοντά στις πραγματικές μας επιθυμίες και την ευτυχία. Και εδώ προκύπτει το επόμενο ερώτημα, όταν υπάρχει έλλειψη του χρήματος, πώς μπορούμε να το καταναλώσουμε σε αυτά που μας κάνουν πιο χαρούμενους και ευτυχισμένους; Η απάντηση είναι απλή: η αυτοεκπληρούμενη προφητεία όπου η αισιοδοξία κινεί την οικονομία και την ροή του χρήματος, ενώ η απαισιοδοξία φέρνει τον φαύλο κύκλο της παρακμής της οικονομίας. Τι σημαίνει αυτοεκπληρούμενη προφητεία: ότι πιστευόυμε τείνει να επιβεβαιώνεται.

Εάν φοβόμαστε να ξοδέψουμε τα χρήματά μας και τα κρατάμε για μια δύσκολη περίσταση και έτσι αρχίζουν να συμπεριφέρονται όλοι γύρω μας, τότε δεν υπάρχει η ροή του χρήματος. Όταν δεν υπάρχει η ροή του χρήματος, τα χρήματα δεν καταναλώνονται στις αγορές, με αποτέλεσμα να μην παράγονται υλικά και άυλα αγαθά, με αποτέλεσμα τη μη πρόσληψη και την απόλυση του προσωπικού, με αποτέλεσμα την αύξηση της ανεργίας, με αποτέλεσμα να μην κινείται το χρήμα. Αυτός ο φαύλος κύκλος μπορεί να σπάσει εάν επικρατήσει το κλίμα αισιοδοξίας στην αγορά, χωρίς φόβους και ανασφάλειες, ενώ εκεί που υπάρχει η ροή του χρήματος, υπάρχει η άνθηση της οικονομίας.

Αλεξάνδρα Κολέσνικ MSc, Ψυχολόγος-Ψυχοθεραπεύτρια

 

25 Σχόλια to “Η ψυχολογία του χρήματος”

You can leave a reply or Trackback this post.
  1. Lutragen Reviews - Μάιος 4, 2018 Απάντηση

    Good way of explaining, and pleasant paragraph to
    get data regarding my presentation topic, which i am going to convey in academy. http://www.cosl.com.sg/UserProfile/tabid/61/userId/15057117/Default.aspx

  2. Ashly - Ιούλιος 27, 2018 Απάντηση

    Wow! This blog looks just like my old one! It’s on a totally different subject but it has pretty much the same layout and design. Great
    choice of colors!

    • Αλεξάνδρα Κολέσνικ - Οκτώβριος 16, 2018 Απάντηση

      Thank you very much!!

  3. Rodrigo - Αύγουστος 1, 2018 Απάντηση

    This is a really good tip particularly to those new to the blogosphere.
    Brief but very precise information… Thank you for sharing
    this one. A must read article!

    • Αλεξάνδρα Κολέσνικ - Οκτώβριος 16, 2018 Απάντηση

      I am happy you found it usefull!!

  4. Micah - Αύγουστος 3, 2018 Απάντηση

    Hi, just wanted to say, I enjoyed this blog post.
    It was funny. Keep on posting!

    • Αλεξάνδρα Κολέσνικ - Οκτώβριος 16, 2018 Απάντηση

      I am so glad you enjoyed it! Thank you so much for your feedback!

  5. Danielle - Αύγουστος 15, 2018 Απάντηση

    Hi just wanted to give you a brief heads up and let you know a few of the pictures aren’t
    loading properly. I’m not sure why but I think its a
    linking issue. I’ve tried it in two different internet browsers and both show
    the same results.

    • Αλεξάνδρα Κολέσνικ - Οκτώβριος 16, 2018 Απάντηση

      Thank you very much!

  6. Kaley - Απρίλιος 26, 2019 Απάντηση

    Howdy! I simply wish to give you a big thumbs up for your excellent
    info you’ve got here on this post. I will be returning to your website for more soon.

    • Αλεξάνδρα Κολέσνικ - Μάιος 28, 2019 Απάντηση

      Thank you! I am really glad you found it interesting!

  7. Emma - Απρίλιος 27, 2019 Απάντηση

    I would like to thank you for the efforts you’ve put
    in writing this website. I am hoping to check out the same high-grade content from you later on as well.

    In truth, your creative writing abilities has motivated me to get my own website now
    😉

    • Αλεξάνδρα Κολέσνικ - Μάιος 28, 2019 Απάντηση

      Thank you so much! I am glad if I could inspire you! Hope the best for you!

  8. Melvina - Μάιος 1, 2019 Απάντηση

    Hello this is somewhat of off topic but I was wondering if blogs use WYSIWYG editors or if you have to manually code with HTML.
    I’m starting a blog soon but have no coding expertise so I wanted to get guidance from someone with experience.

    Any help would be enormously appreciated!

    • Αλεξάνδρα Κολέσνικ - Μάιος 28, 2019 Απάντηση

      I have no idea, because I am only writing articles here and manage some things but I didn’t madde this site …

  9. Gudrun - Μάιος 5, 2019 Απάντηση

    Having read this I believed it was extremely informative.
    I appreciate you taking the time and energy to put this short article together.
    I once again find myself spending a lot of time both reading and posting comments.
    But so what, it was still worth it!

    • Αλεξάνδρα Κολέσνικ - Μάιος 28, 2019 Απάντηση

      Thank you very much for your comment! I am very glad you found interesting information for you!

  10. Sterling Swango - Μάιος 8, 2019 Απάντηση

    I think this is among the most significant information for me. And i am glad reading your article. But want to remark on some general things, The website style is perfect, the articles is really nice : D. Good job, cheers

    • Αλεξάνδρα Κολέσνικ - Μάιος 28, 2019 Απάντηση

      Thank you for posting your opinion! I am glad you like it!

  11. Sandra - Μάιος 11, 2019 Απάντηση

    WOW just what I was looking for. Came here by searching for
    website

    • Αλεξάνδρα Κολέσνικ - Μάιος 28, 2019 Απάντηση

      I am glad I could help you in every way …

  12. Hans - Μάιος 16, 2019 Απάντηση

    Your mode of telling everything in this paragraph is
    genuinely fastidious, all be capable of easily know it, Thanks a lot.

    • Αλεξάνδρα Κολέσνικ - Μάιος 28, 2019 Απάντηση

      I am happy you liked it! Thank you!

  13. Manual - Μάιος 24, 2019 Απάντηση

    Hi there are using WordPress for your blog platform?
    I’m new to the blog world but I’m trying to get started and
    set up my own. Do you require any html coding knowledge to make your own blog?
    Any help would be greatly appreciated!

    • Αλεξάνδρα Κολέσνικ - Μάιος 28, 2019 Απάντηση

      It is wordpress, but I didn’t made this site by my own …

Leave a Reply

Your email address will not be published.